Τα ρομπότ κατακτούν και τα χειρουργεία
Είναι η χειρουργική του μέλλοντος και σε κάποιες χώρες έχει ήδη βρει τη θέση της, ακολουθώντας πλέον τη φυσική πορεία των πραγμάτων, την εξέλιξη. Στην Κύπρο η ρομποτική χειρουργική βρίσκεται ακόμη στα σπάργανα και προς το παρόν εκπροσωπείται από τον «πρόγονο» της, τη λαπαροσκοπική που έχει καταγράψει κι αυτή σημαντικά βήματα εξέλιξης και προόδου από τη δεκαετία του ’90 που ξεκίνησε να εφαρμόζεται μέχρι τις μέρες μας. Η δική μας γνωριμία με τη ρομποτική χειρουργική έγινε μέσα από το φορητό ηλεκτρονικό υπολογιστή του Έλληνα γενικού χειρουργού και διευθυντή της Γενικής Λαπαροσκοπικής, Βαριατρικής και Ρομποτικής Χειρουργικής Κλινικής του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Κωνσταντίνου Κωνσταντινίδη. Οι εικόνες που ξεδιπλώθηκαν μπροστά στα μάτια μας μέσα από τις χειρουργικές επεμβάσεις που διενήργησε στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων με τη μέθοδο της ρομποτικής, ήταν πραγματικά ασύλληπτες. Το ρομποτικό μηχάνημα, οι βραχίονες, οι δυνατότητες που δίνει στο χειρουργό να εκτελεί ακόμα και τις πιο δύσκολες επεμβάσεις σε δύσκολα σημεία του ανθρώπινου οργανισμού, αλλά και τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν για τον ίδιο τον ασθενή, παρότι τόσο υπαρκτά, έμοιαζαν με ταινία επιστημονικής φαντασίας. Χωρίς καμία δόση υπερβολής. Ο δρ Κωνσταντίνου βρέθηκε στην Κύπρο πριν από μερικές εβδομάδες για το συνέδριο της Χειρουργικής Εταιρείας, το οποίο ασχολήθηκε ειδικά με τις λαπαροσκοπικές και ρομποτικές επεμβάσεις. Μαζί του είχαμε μια μακρά συνομιλία, η οποία μας πήρε 20 χρόνια πίσω, στη δεκαετία του ’90, όταν άρχισε να συντελείται η επανάσταση στη χειρουργική, με τις πρώτες λαπαροσκοπικές επεμβάσεις. Σ’ αυτή την εξέλιξη βέβαια, σημαντικό και καθοριστικό ρόλο, διαδραμάτισε η σύγχρονη τεχνολογία με την ανάπτυξη των κατάλληλων μηχανημάτων και εργαλείων. Οι πρώτες λοιπόν επεμβάσεις που έγιναν λαπαρασκοπικά, όπως μας ανέφερε ο δρ Κωνσταντίνου, ήταν οι χολοκυστεκτομές, οι διερευνητικές λαπαροσκοπήσεις, οι βιοψίες, οι σκωληκοειδεκτομές και οι επεμβάσεις κήλης. Γύρω στο ’92 με ’93 ξεκίνησαν οι επεμβάσεις για κολεκτομές (παχέος εντέρου), διαφραγματοκήλη, οι επεμβάσεις για αφαίρεση σπληνών, επινεφριδίου, γυναικολογικές προχωρημένες επεμβάσεις και επεμβάσεις που αφορούσαν κοιλιοκήλες. Το ’94 ξεκίνησε και η λαπαροσκοπική χειρουργική για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Από τότε μέχρι σήμερα, βέβαια, η λαπαροσκοπική έχει εξελιχθεί πάρα πολύ. «Η εικόνα εξελίχθηκε τόσο πολύ σήμερα που είναι φανταστική και τα εργαλεία είναι πολύ εργονομικά και μας διευκολύνουν, ώστε να είμαστε ασφαλείς». Πέρα, όμως, από την εξέλιξη του τεχνολογικού μέρους, έγιναν στη διάρκεια αυτών των χρόνων μελέτες από μεγάλα κέντρα της Ευρώπης και της Αμερικής, με σκοπό να διαπιστώσουν την ασφάλεια των λαπαροσκοπικών επεμβάσεων, πράγμα το οποίο έγινε. Η ασφάλεια των λαπαροσκοπικών επεμβάσεων τεκμηριώθηκε. Τα επόμενα χρόνια, διερευνήθηκε και η ασφάλεια των λαπαροσκοπικών επεμβάσεων σε κακοήθεις παθήσεις, τον καρκίνο, πράγμα που επίσης επιβεβαιώθηκε. Και φτάνουμε στο 2000 με τις πρώτες εφαρμογές της ρομποτικής χειρουργικής, η οποία αποτελεί στην ουσία εξέλιξη της λαπαροσκοπικής, «με την έννοια ότι έχουμε τρισδιάστατη εικόνα. Δηλαδή, εκεί που τα βλέπαμε όλα μονοδιάστατα, έρχεται η διπλή όραση, αποτέλεσμα των δύο λαπαροσκοπίων που τοποθετήθηκαν, μπόρεσαν μέσα από τον υπολογιστή να ενσωματώσουν την εικόνα για να μην υπάρχουν διαφορές και να μας τη δώσουν εμάς τεχνολογικά σαν ένα οπτικό πεδίο, το οποίο να έχει βάθος. Αν λοιπόν, έχουμε ένα πρόβλημα σε ένα σημείο του σώματος, το οποίο για να προσεγγίσουμε, είτε λαπαροσκοπικά είτε με ανοικτή τομή, πρέπει να σπρώξουμε κάτι άλλο ή να κόψουμε από πίσω, στη ρομποτική όπου η εικόνα είναι τρισδιάστατη, μπορούμε να φτάσουμε στο σημείο που θέλουμε, χωρίς να προκαλέσουμε τραυματισμούς σε κάτι άλλο που είναι μπροστά από αυτό». Τα χειρουργικά ρομπότ, όπως εξηγεί ο δρ Κωνσταντίνου, δεν είναι αυτόνομα ρομπότ. Δεν λειτουργούν δηλαδή από μόνα τους, αλλά είναι μηχανικά βοηθήματα των χειρουργών. Με άλλα λόγια ο χειρουργός είναι αυτός που εκτελεί την επέμβαση και όχι το ρομπότ. Είναι κατά μία έννοια, μια προέκταση των χεριών του. Ο χειρουργός βρίσκεται μπροστά σε μια χειρουργική κονσόλα - ηλεκτρονικό υπολογιστή, όπου βλέπει σε μια οθόνη το χειρουργικό πεδίο και πραγματοποιεί την επέμβαση, κινώντας ειδικούς μοχλούς. Το ρομποτικό σύστημα, μέσω ψηφιακής ανάλυσης, προσφέρει ακριβέστατη τρισδιάστατη και μεγεθυμένη εικόνα στο χειρουργό, δίνει λεπτομερή αίσθηση των ιστών και ουσιαστικά καθίσταται αρωγός του γιατρού για το μέγιστο όφελος του ασθενούς. Οι εντολές που δίνει ο χειρουργός μέσω των μοχλών μεταφέρονται ψηφιακά, ταυτόχρονα και με θαυμαστή ακρίβεια στους αρθρωτούς χειρουργικούς βραχίονες του ρομπότ, οι οποίοι εκτελούν τις κινήσεις στο χειρουργικό πεδίο. Οι βραχίονες ελέγχονται 100% από το χειρουργό, ο οποίος πρέπει να είναι ειδικά εκπαιδευμένος. Προσφέρει περισσότερο εύκαμπτα εργαλεία
Η ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ χειρουργική γεννήθηκε ή καλύτερα έγινε πραγματικότητα, χάρη στη ρομποτική τεχνολογία, ενώ με τη συντριπτική αποδοχή της από τη χειρουργική κοινότητα, ήταν απαραίτητο να ξεπεραστούν οι περιορισμοί της λαπαροσκοπικής, πράγμα που συνέβη με την εξέλιξη της ρομποτικής χειρουργικής. Η ρομποτική χειρουργική, υπογραμμίζει ο δρ Κωνσταντινίδης, αναπτύχθηκε για να προσφέρει περισσότερο εύκαμπτα εργαλεία, περισσότερη ευελιξία στις κινήσεις, πιο εργονομική θέση της χειρουργικής ομάδας και όπως προαναφέραμε, τρισδιάστατη και ακριβέστερη εικόνα του χειρουργικού πεδίου. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο δρ Κωνσταντινίδης, ο χειρουργός ελέγχει την επέμβαση με τέσσερα χέρια, έχει τη δυνατότητα να μπαινοβγαίνει στο σώμα του ασθενούς από το σημείο που κάθεται και να κάνει την επέμβαση πιο ασφαλή «απ’ ό,τι αν ήμασταν εμείς μέσα με τα δάχτυλά μας». Και εκείνο που χρειάζεται ο χειρουργός είναι εκπαίδευση, εμπειρία και αντίληψη του θέματος. Πόσο εύκολα, όμως, δέχεται, ένας παλαιότερος γιατρός την εξέλιξη αυτής της χειρουργικής; «Και τη φοβούνται και την απορρίπτουν και θέλουν να κάνουν την ανοικτή επέμβαση γιατί εκεί νιώθουν πιο ασφαλείς. Δεν μπορούμε να καταργήσουμε το νυστέρι και να πούμε ξεχάστε ό,τι κάνατε μέχρι τώρα και κάντε ρομποτική χειρουργική. Πιστεύω, όμως, ότι η νέα γενιά χειρουργών θα είναι απόλυτα αναγκασμένη να δουλέψει με τον τρόπο αυτό. Διότι, πώς θα πεις σε μια νέα γυναίκα που έχει κύστη ωοθήκης για παράδειγμα, ότι θα υποβληθεί σε ανοικτή επέμβαση, όταν υπάρχει η επιλογή της λαπαροσκοπικής ή της ρομποτικής επέμβασης; Η χολή, το πάγκρεας, τα διάφορα όργανα που χειρουργούμε, όλα αυτά σήμερα θεωρείται ότι είναι αναγκασμένοι να τα κάνουν λαπαροσκοπικά και το σύστημα τους ωθεί να εκπαιδευτούν στη νέα τεχνολογία. Δεν ξέρω αν θα εκπαιδευτούν κατευθείαν στη ρομποτική. Αλλά με τη ρομποτική θα έχουν ένα καλό εργαλείο στα χέρια τους για να είναι πιο ασφαλείς. Πιο εύκολα εκπαιδεύεσαι να κάνεις μια επέμβαση ρομποτικά παρά λαπαροσκοπικά».

Τα πλεονεκτήματα της ρομποτικής χειρουργικής
Τα πλεονεκτήματα της ρομποτικής χειρουργικής όπως μας τα αναλύει ο δρ Κώστας Κωνσταντινίδης είναι:

• Είναι μια ελάχιστα επεμβατική και ελάχιστα τραυματική μέθοδος, εξαιτίας της ακρίβειας με την οποία γίνονται οι κινήσεις του γιατρού.
• Εξασφαλίζει ελάχιστη απώλεια αίματος.
• Εξασφαλίζει μικρότερο πόνο.
• Ελαχιστοποιεί την πιθανότητα διεγχειρητικών και μετεγχειρητικών επιπλοκών.
• Μειώνει σημαντικά το χρόνο παραμονής στο νοσοκομείο.
• Εξασφαλίζει ταχύτερη ανάρρωση.
• Παρέχει καλύτερα αισθητικά αποτελέσματα.
• Δίνει λύση στους περιορισμούς της λαπαροσκοπικής μεθόδου (δισδιάστατη εικόνα ή ασταθή εικόνα, απώλεια βαθμών ελευθερίας και αίσθησης, εργονομικά προβλήματα για τη χειρουργική ομάδα).
• Επιτρέπει στο χειρουργό να έχει τρισδιάσταση (3D) εικόνα του χειρουργικού πεδίου, σε πολύ μεγάλη μεγέθυνση.
• Εξασφαλίζει μεγαλύτερη ακρίβεια στις χειρουργικές κινήσεις. Καθώς οι χειρισμοί του χειρουργού στην κονσόλα μετατρέπονται σε κίνηση των χειρουργικών βραχιόνων εξαλείφεται σχεδόν το φυσιολογικό τρέμουλο των χεριών, με αποτέλεσμα μια πρωτοφανή χειρουργική δεξιότητα.
• Δίνει στο χειρουργό τη δυνατότητα να πραγματοποιεί δύσκολους χειρουργικούς χειρισμούς. Τα χειρουργικά εργαλεία των ρομποτικών βραχιόνων μπορούν να πραγματοποιήσουν όλες τις κινήσεις που πραγματοποιεί το ανθρώπινο χέρι (7 βαθμοί ελευθερίας στην κίνηση), με μεγαλύτερη δεξιότητα και ακρίβεια, ενώ περιστρέφονται σχεδόν 360°μέσα στο χειρουργικό πεδίο.
• Παρέχει στο χειρουργό μεγαλύτερη άνεση κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Σε αντίθεση με τη συνηθισμένη χειρουργική πρακτική, η ρομποτική χειρουργική επιτρέπει στο χειρουργό να πραγματοποιεί τις επεμβάσεις καθισμένος, μέσα σε ένα προσεκτικά σχεδιασμένο και εργονομικά άριστο περιβάλλον. Με αυτό τον τρόπο μειώνεται ο κάματος του χειρουργού, με πολύ σημαντικά πλεονεκτήματα.

Ποιος είναι ο δρ Κωνσταντινίδης
Ο δρ Κωνσταντινίδης κατάγεται από την Κάρπαθο. Είναι απόφοιτος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ως φοιτητής διακρίθηκε με υποτροφία σε όλα τα έτη φοίτησης. Το 1988 εξελέγη λέκτορας και το 1989 επίκουρος καθηγητής χειρουργικής σε ηλικία μόλις 32 ετών. Το 1989 απέκτησε το δίπλωμα του Αmerican Βoard ofSurgeryκαι το 1999 ανανέωσε τον τίτλο του.
Εργάσθηκε ως διευθυντής της Κλινικής του Riverside Μethodistόπου πραγματοποίησε μεγάλη σειρά επεμβάσεων, ενώ παράλληλα είχε αναλάβει την εκπαίδευση φοιτητών και ειδικευομένων Γενικής Χειρουργικής. Συνολικά, παρέμει[ νε στις ΗΠΑ για 12 έτη. Είναι διδάκτωρ του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Το 1991 επέστρεψε στην Αθήνα μετά από πρόσκληση του προέδρου του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών για να ιδρύσει και να διευθύνει το Τμήμα Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Λέιζερ. Έκτοτε δέχεται καθημερινά μεγάλο αριθμό ασθενών και προσφέρει χειρουργική φροντίδα που περιλαμβάνει τις επεμβάσεις προχωρημένης λαπαροσκόπησης, τη χειρουργική με Laser ή ραδιοσυχνότητες (RF) και τη ρομποτική χειρουργική.

Πού εφαρμόζεται
Παχυσαρκία, επεμβάσεις διόρθωσης διαφραγματοκήλης και γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, αποκατάσταση αχαλασίας οισοφάγου, αφαίρεση χολής, χολοκυστεκτομή, διερεύνηση χοληδόχου πόρου, αφαίρεση κύστεων από το συκώτι, νεφρό, πάγκρεας, σπλήνα, αφαίρεση παγκρέατος, επινεφριδίου, βουβωνοκήλες, κοιλιοκήλες με τοποθέτηση πλέγματος, κολοεκτομές που είναι καλοήθεις ή κακοήθεις, σπληνεκτομή, ηπατεκτομή, παγκρεατεκτομή, αφαιρείται δηλαδή μέρος των οργάνων αυτών, ακόμα και λοβεκτομή για κακοήθεις συνήθως παθήσεις, αφαίρεση στομάχου, γαστρεκτομή για καλοήθεις παθήσεις ή για καρκίνο, λύσεις συμφύσεων, σκωληκοειδεκτομή και βέβαια γενική χειρουργική.

Στη γυναικολογία η ρομποτική χειρουργική μπορεί να εφαρμοστεί σε όλες σχεδόν τις επεμβάσεις, όπως αφαίρεση μήτρας,ινομυώματα, αιμορραγίες, αντιμετώπιση ενδομητρίωσης, κύστεων ωοθηκών, γυναικολογικού καρκίνου, εξωμήτριες κυήσεις κ.λπ. Εφαρμόζεται, επίσης, στην καρδιοχειρουργική, τη θωρακοχειρουργική, την αγγειοχειρουργική, την παιδιατρική χειρουργική, την ουρολογία, τη μεταμόσχευση νεφρού για τη λήψη μοσχεύματος και τη χειρουργική ενδοκρινών αδένων.

Δείτε το άρθρο σε μορφή pdf